De schaal met kerstkransjes staat nog steeds op tafel, terwijl flarden van oudejaarsavond in het hoofd nazinderen. Het huis ruikt vaag naar citrus en gebraden vlees, de dagen lijken rustiger – maar de sporen van feestelijke overvloed voelen verrassend aanwezig. Velen herkennen het: na weken van gezellig samenzijn en extra lekkers komt plots het verlangen om ‘op te schonen’ en het lijf als het ware recht te zetten. Maar werkt zo’n snelle rechtzetting eigenlijk wel, of is het blijvende ongemak juist een signaal om op een andere manier naar balans te zoeken?
Als compenseren een valkuil wordt
In veel huizen wordt na de feestdagen snel een balans gezocht, vooral als de broekband iets strakker zit. Dat compenseren voelt logisch: een dag minder eten, een soepje hier, een avond geen toetje. Maar compenseren via strikte regels na een periode van genieten haalt vaak onbedoeld het plezier uit het eten én uit het leven.
Die neiging ontstaat door het idee dat wat te veel was, nu 'gerepareerd' moet worden. Vooral senioren hebben het ooit als advies meegekregen. Toch zorgt deze aanpak niet voor rust. Integendeel: het maakt het voedsel vaak alleen maar spannender, en voedt een gevoel van tekort.
Het patroon van alles of niets
Wie zich na een tijd van overvloed plotseling strenge grenzen oplegt, merkt geregeld een innerlijke strijd. De ‘alles of niets’-mentaliteit creëert een vicieuze cirkel: periodes van strengheid worden afgewisseld met nieuwe momenten van loslaten. Het gevolg is dat het plezier in eten verdwijnt en het denken daarover steeds meer energie vergt. Het lijf anticipeert zelfs op schommelingen en gaat soms juist méér vragen na te strenge dagen.
Detox-diëten en vermoeidheid
In de supermarkt en op televisie duiken rond deze tijd de detoxkuren en sapdagen massaal op. Veel beloven herstel en een ‘schoon’ gevoel. Maar wat niet iedereen beseft: deze tijdelijke diëten zorgen vaak voor extra vermoeidheid en honger. Het lichaam ziet geen gevaar in een rijk kerstdiner, maar wél in een plotseling tekort aan voedingsstoffen. Zeker in de winter, als het lijf juist behoefte heeft aan warmte en kracht, werkt dit averechts.
Terug naar de gewone routine
In plaats van rigoureuze maatregelen is het vaak fijner om langzaam terug te keren naar vertrouwde ritmes. Een ochtendwandeling waarbij frisse lucht het hoofd helder maakt, een bord warme soep bij het avondeten: dat zijn signalen van zorg voor jezelf, niet van straf. De kunst is om te luisteren naar de eigen honger en verzadiging. Heeft u niet zoveel trek als gewoonlijk? Een lichtere maaltijd mag best. Voelt het lijf na een stevig ontbijt juist goed? Ook prima.
Gevarieerd eten, zonder verboden producten
De gewoonte om restjes op te maken is praktisch én zorgt vaak voor ongedwongenheid aan tafel. Een geleidelijke overgang naar een gevarieerd patroon – groenten, fruit, noten, wat vis of mager vlees – helpt het lichaam te herstellen zonder abrupte schommelingen. Niets hoeft ineens overboord: zelfs een stukje taart als dessert past, mits het niet uit schuldgevoel wordt genomen maar om het genieten zelf.
Beweging als genot, niet als boetedoening
Vooral bij ouderen leeft het idee dat extra bewegen na de feestdagen 'moet'. Toch verricht lichamelijke activiteit vooral wonderen als het om plezier draait en niet om het compenseren van een dessert. Wandelen in het park, rustig fietsen, samen bewegen met kleinkinderen – het is gezond voor lichaam en stemming. Niet het aantal verbrande calorieën telt, maar de positieve energie die het oplevert.
Zorg voor jezelf: mildheid en kleine stappen
Na een periode van overvloed mag het herstel mild zijn. Geen haast, geen eisen. Het opruimen van lekkernijen in huis is soms voldoende om niet steeds verleid te worden. Het herstellen van een herkenbaar dagritme (vaste eetmomenten, vaste slaapplek, een wandeling) geeft structuur en rust. Sociale activiteiten, zoals samen koken of wandelen, bieden afleiding en houden de stemming goed.
Hulp zoeken mag altijd
Blijft het lastige gevoel of spelen oude eetpatronen op, dan is professionele begeleiding geen overbodige luxe. Een onafhankelijk luisterend oor, bijvoorbeeld van een diëtist of coach, kan inzicht geven in wat het lijf nodig heeft en hoe gedachten over eten wat lichter kunnen worden.
Tot slot: niet het compenseren, maar aandacht geeft balans
Na feestdagen draait herstel niet om strengheid, maar om goed voor uzelf blijven zorgen – stap voor stap terug naar een routine die voldoening geeft. Balans komt niet uit snelle oplossingen, maar uit aandacht voor het alledaagse. Misschien is dat wel het echte goede voornemen voor het komende jaar.
